Татарские народные сказки

«Щедрость и жадность»: воспитанники «Камских зорей» нашли мораль в татарской сказке «Саран и Юмарт».
9 сентября 2025 года в дошкольной группе приюта «Камские зори» прошел урок нравственности, главным учебником для которого стала мудрая татарская народная сказка «Саран и Юмарт». Это занятие помогло ребятам в игровой форме понять, какие качества ведут к счастью, а какие — к одиночеству.

Сказка как зеркало человеческих поступков
Целью этого занятия было:

Нравственное развитие: на ярком примере показать последствия таких качеств, как жадность и щедрость.

Развитие критического мышления: научить детей анализировать поступки героев и делать самостоятельные выводы.

Этнокультурное просвещение: познакомить малышей с татарским фольклором как с источником народной мудрости.

Путешествие по сказке: Как жадность обманула самого себя...
Воспитатель рассказала детям историю о двух соседях — бедном, но щедром Юмарте и богатом, но очень жадном Саране. Ребята с замиранием сердца следили за их путешествием.

Им стало искренне жаль Юмарта, когда хитрый Саран, притворившись, что не может развязать свой мешок, съел хлеб друга. А на следующий день жадный сосед и вовсе сбежал один, лишь бы не делиться своим пропитанием.

Дети активно участвовали в обсуждении: они осуждали поступок Сарана, называли его несправедливым и обманом. Они дружно поддержали Юмарта, который, несмотря на обман, сохранил доброе сердце и продолжил путь с улыбкой.

Урок, который запомнится надолго
Обсуждение сказки стало ключевым моментом занятия. Вместе с воспитателем малыши разобрались, что:

Жадность делает человека одиноким, заставляет его лгать и бояться. Ведь Саран не только остался без друга, но и бежал, как будто за ним гнался кто-то, — а гнала его собственная совесть.

Щедрость и доброта — это сильные стороны, которые всегда привлекают к себе удачу и помощь. Открытая душа Юмарта помогла ему встретить новых друзей и найти своё счастье.

«Эта сказка — прекрасный повод поговорить с детьми на очень простые, но важные темы: о справедливости, о честности, о том, что жадность — это вовсе не сила, а большая слабость, — отметила воспитатель. — Наши ребята прекрасно чувствуют фальшь и несправедливость, и они безошибочно определили, кто из героев поступил правильно. Это даёт нам надежду, что они вынесут этот урок в свою жизнь».

Занятие прошло в тёплой и доверительной атмосфере, оставив после себя не только новые знания о культуре татарского народа, но и важный моральный ориентир для каждого ребенка.

"Юмартлык һәм комсызлык": "Кама таңнары" нда тәрбияләнүчеләр «Саран һәм Юмарт»татар әкиятендә әхлак тапканнар
2025 елның 9 сентябрендә «Кама таңнары» приютының мәктәпкәчә яшьтәге төркемендә әхлак дәресе үткәрелде, аның төп дәреслеге булып «Саран һәм Юмарт»исемле акыллы татар халык әкияте торды. Бу дәрес балаларга уен формасында нинди сыйфатларның бәхеткә, ә кайсыларының ялгызлыкка алып баруын аңларга ярдәм итте.

Кеше гамәлләренең көзгесе кебек әкият.
Бу шөгыльнең максаты:

Әхлакый үсеш: комсызлык һәм юмартлык кебек сыйфатларның нәтиҗәләрен ачык мисалда күрсәтергә.

Тәнкыйди фикерләүнең үсеше: балаларны геройларның гамәлләрен анализларга һәм мөстәкыйль нәтиҗәләр ясарга өйрәтү.

Этномәдәни мәгърифәт: балаларны халык зирәклеге чыганагы буларак татар фольклоры белән таныштыру.

Әкият буенча сәяхәт: комсызлык үз-үзен ничек алдады
Тәрбияче балаларга ике күрше — ярлы, ләкин юмарт юмарт һәм бай, ләкин бик комсыз Саран турында сөйләде. Егетләр, йөрәкләре тынып, аларның сәяхәтен күзәтеп тордылар.

Хәйләкәр Саран, капчыгын чишә алмаганга салышып, дустының икмәген ашагач, юмарт чын күңелдән кызганыч булып китте. Ә икенче көнне комсыз күрше, ризыгын бүлешмәс өчен, ялгызы гына качып китте.

Балалар саранның гамәлен гаепләделәр, аны гаделсезлек һәм алдау дип атадылар. Алар юмартны бердәм рәвештә хупладылар, ул, алдауга карамастан, игелекле йөрәген саклап калды һәм юлын елмаеп дәвам итте.

Озак истә калырлык дәрес:
Әкият турында фикер алышу дәреснең төп моменты булды. Тәрбияче белән бергә нәниләр шуны ачыкладылар::

Комсызлык кешене ялгыз итә, аны ялганларга һәм куркырга мәҗбүр итә. Саран бит дустын югалтып кына калмады, аның артыннан кемдер куган кебек йөгерде дә-ә аның үз вөҗданы куды.

Юмартлык һәм игелек-ул һәрвакыт үзләренә уңыш һәм ярдәм җәлеп итә торган көчле яклар. Юмартның ачык күңеле аңа яңа дуслар белән очрашырга һәм үзенең бәхетен табарга ярдәм итте.

"Бу Әкият — балалар белән бик гади, ләкин мөһим темаларга: гаделлек, намуслылык, комсызлык — ул көч түгел, ә зур йомшаклык, — дип билгеләп үтте тәрбияче. - Безнең егетләр ялганны һәм гаделсезлекне бик яхшы сизәләр, һәм алар геройларның кайсысы дөрес эшләгәнен төгәл билгеләделәр. Бу безгә алар бу сабакны үз тормышларына алып барырлар дигән өмет бирә".

Дәрес җылы һәм ышанычлы атмосферада узды, үзеннән соң татар халкы мәдәнияте турында яңа белемнәр генә түгел, ә һәр бала өчен мөһим әхлакый ориентир да калдырды.

Источник: Биктимирова С.Г.
09.09.2025 12:21